کلر (Cl2) گازی زرد مایل به سبز با وزن مخصوص 2.48 در مقایسه با هوا در شرایط استاندارد دما و فشار است. کلر به شکل مایع به رنگ کهربایی است و 1.44 برابر سنگین‌ تر از آب است. به شکل جامد، به صورت بلورهای لوزی شکل وجود دارد. در طبیعت، فقط در حالت ترکیبی، معمولاً با سدیم به عنوان نمک (NaCl)، کارنالیت (KMgCl36H20) و سیلویت (Kcl) یافت می شود.

کلر عضوی از گروه عناصر هالوژن (نمک ساز) است و از کلریدها با اثر عوامل اکسید کننده و اغلب از طریق الکترولیز به دست می آید. به عنوان یک گاز، به طور مستقیم با تقریباً همه عناصر ترکیب می شود. در دمای 10 درجه سانتی گراد، 1 حجم آب حدود 3.10 حجم کلر را حل می کند. در دمای 30 درجه سانتی گراد، تنها 1.77 حجم Cl2 در 1 حجم آب حل می شود. کلر آمریکایی نوعی کلر موجود در بازار است که برای کاربردهای مختلف استفاده می شود.

تاریخچه کلر

در سال 1774از واکنش شیمیایی دی اکسید منگنز (MnN02) و اسید کلریدریک (HC1) توسط شیمیدان سوئدی، Scheele، که معتقد بود کلر یک ترکیب حاوی اکسیژن است، کشف شد. در سال 1810، سر همفری دیوی آن را نامگذاری کرد و اصرار داشت این یک عنصر است (برگرفته از کلمه یونانی chloros به معنای زرد مایل به سبز). کلر پس از کشف برای نخستین بار به عنوان یک ضدعفونی کننده برای تصفیه فاضلاب شهری در آمریکا مورد استفاده قرار گرفت.

موارد استفاده کلر آمریکایی

کلر علاوه بر اینکه پرمصرف ‌ترین ضدعفونی‌ کننده برای تصفیه آب است، به‌ طور گسترده در محصولات مختلفی از جمله محصولات کاغذی، رنگ‌ ها، منسوجات، فرآورده ‌های نفتی، داروها، ضدعفونی ‌کننده ‌ها، حشره‌ کش ‌ها، مواد غذایی، حلال‌ ها، رنگ ‌ها و سایر محصولات مصرفی استفاده می‌شود.

بیشتر کلر تولید شده در ساخت ترکیبات کلردار برای حفظ بهداشت، سفید کردن خمیر کاغذ، مواد ضدعفونی کننده و فرآوری نساجی استفاده می شود. همچنین در ساخت کلرات ها، کلروفرم و تتراکلرید کربن و در استخراج برم استفاده می شود. در میان دیگر مصارف گذشته، کلر به عنوان گاز جنگی در طول جنگ جهانی اول استفاده می ‌شد.

کلر یک عامل اکسید کننده قوی است و می توان از آن برای اصلاح خصوصیات شیمیایی آب استفاده کرد. به عنوان مثال، برای کنترل باکتری ها، جلبک ها و ارگانیسم های رسوب بیولوژیکی ماکروسکوپی در برج های خنک کننده کندانسور استفاده می شود.

همچنین برای تغییر خصوصیات شیمیایی برخی از آب‌های فرآیند صنعتی مانند تخریب دی اکسید گوگرد و آمونیاک، کاهش آهن و منگنز و کاهش رنگ استفاده می‌شود (مثلاً شامل عملیات سفید کردن در صنعت کاغذ و خمیر کاغذ و اکسیداسیون ترکیبات آلی می‌شود). کلر آمریکایی را می توانید به راحتی از سایت های فروش مواد شیمیایی تهیه نمایید.

کلر همچنین ممکن است به عنوان هیپوکلریت کلسیم و هیپوکلریت سدیم استفاده شود. هیپوکلریت ها نمک های هیپوکلرو اسید هستند. هیپوکلریت کلسیم (Ca(OCl)2) نشان دهنده فرم خشک غالب مورد استفاده در ایالات متحده است. هیپوکلریت کلسیم بصورت تجاری به شکل پودر دانه ای یا قرص وجود دارد. هر یک از این اشکال به آسانی در آب حل می شوند و تقریباً 70 درصد کلر قابل دسترس دارند. هیپوکلریت سدیم (NaOCl) به صورت مایع در غلظت‌های معمولاً بین 5 تا 15 درصد کلر موجود تجاری است.

بیشتر بخوانید: کلر ایرانی

خطرات و عوارض جانبی کلر آمریکایی

گاز کلر یک ماده بسیار سمی است که می تواند باعث مرگ یا آسیب دائمی به دلیل در صورت تماس مداوم از طریق استنشاق شود. این ترکیب برای غشاهای مخاطی چشم و مجاری تنفسی بسیار تحریک کننده است. این ماده با رطوبت ترکیب می شود و اکسیژن نوپا را آزاد می کند و اسید کلریدریک را تشکیل می دهد. اگر هر دو این مواد به مقدار وجود داشته باشند، می توانند باعث التهاب بافت هایی شوند که با آنها در تماس هستند. در صورت حمله به بافت ریه ممکن است ادم ریوی ایجاد شود.

گاز کلر دارای بوی قابل تشخیص در غلظت 3.55 ppm است. تحریک گلو با 15 پی پی ام رخ می دهد. غلظت 50 ppm حتی برای قرار گرفتن در معرض کوتاه مدت خطرناک است. در غلظت های 1000 ppm یا بالاتر، قرار گرفتن در معرض ممکن است کشنده باشد. کلر همچنین می تواند در تماس با مواد مختلف حتی باعث آتش سوزی یا انفجار شود. این ترکیب هنگامی که گرم می شود دودهای بسیار سمی منتشر می کند و با آب یا بخار واکنش می دهد و بخارهای سمی و خورنده کلرید هیدروژن تولید می کند. انواع کلر ایرانی و خارجی از جمله کلر آمریکایی را می توانید به راحتی تهیه کرده و مورد استفاده قرار دهید.